Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2011

Νεοελληνική γλώσσα Γ΄Λυκείου – Παράδοση



…Να λοιπόν που ο Καραγκιόζης οδηγεί σε ένα γενικότερο στοχασμό γύρω από την παράδοση – κι όχι μόνο την προφορική. Γιατί η προφορική παράδοση αποτελεί, όπως ελπίζω θα φανεί λίγο-λίγο, τη μήτρα της παράδοσης, τον αναπαλλοτρίωτο πυρήνα της ίδιας της έννοιας του παραδοσιακού.
Συνήθως, όταν μιλάμε για παράδοση σκεφτόμαστε κάτι στατικό, που ταυτίζεται πάνω κάτω με την προσκόλληση στο παρελθόν, τη συντήρηση, την αντίσταση στην πρόοδο. Σκεφτόμαστε την άρνηση της αλλαγής, την απολίθωση των παραδεδομένων προτύπων, την αναγωγή τους σε αυθεντία. Και πράγματι, η παράδοση είναι συντήρηση και μάλιστα εξ ορισμού στο μέτρο που αναπαράγει παλαιότερες μορφές και σχέσεις. Πράγματι, υπάρχει στις λεγόμενες παραδοσιακές κοινωνίες ένας υπερτονισμός του παρελθόντος: υπερτονισμός που αντανακλά πριν απ’ όλα αντικειμενικές ανάγκες, αφού μιλάμε για κοινωνίες κατά κανόνα αναλφάβητες, χωρίς συγκροτημένη επιστήμη και με στοιχειώδη τεχνολογία. Επομένως, για κοινωνίες που έχουν πολύ μικρή ικανότητα να ανανεώνουν από μόνες τους τη γνώση τους και είναι γι’ αυτό υποχρεωμένες – αν δεν θέλουν να πάνε πίσω – να στηρίξουν πριν απ’ όλα τη ζωή τους στα προηγούμενα, στις αναγνωρισμένες πρακτικές, στη γνώση των παλαιών, με μια λέξη, στην παράδοση.
Από την άλλη όμως μεριά, όατν μελετάμε με ποιο συγκεκριμένο τρόπο διαμορφώθηκε λ.χ ο νεοελληνικός Καραγκιόζης ή το δημοτικό τραγούδι, αποκομίζουμε μιαν αίσθηση διαρκούς κίνησης, δυναμισμού και ανανέωσης – αίσθηση που δεν είναι λιγότερο δικαιολογημένη από την πρώτη μας εντύπωση. Προτού γίνει κοινό κτήμα, η παράδοση είναι μία ενέργεια, όπως το δηλώνει το ρήμα παραδίδω.
Κι αυτή η παράδοση στην πρωταρχική σημασία του όρου, δηλαδή αυτή η πράξη μεταβίβασης, θέτει κατ’ ανάγκη σε κίνηση μια δυναμική διαδικασία. Απλούστατα γιατί όταν παραδίδουμε κάτι σημαντικό παραδίδουμε μαζί και ένα μέρος του εαυτού μας. Κι όταν παραλαμβάνουμε κάτι σημαντικό, επενδύουμε επίσης σε αυτό ένα μέρος του εαυτού μας – και πρώτα πρώτα προσαρμόζοντας αυτό που παραλάβαμε στις ανάγκες μας.
Αντιμετωπίζουμε έτσι τούτο το παράδοξο: από τη μια, η παράδοση στηρίζεται στην επανάληψη και υπονοεί κάποια στερεοτυπία, Και από την άλλη, προϋποθέτει την αργή αλλά ακατάπαυστη ανανέωση, αφού τίποτε δεν μπορεί να συντηρηθεί αν δεν ξαναζωντανέψει μιαν ακόμα φορά σε ένα άλλο στόμα, σε έναν άλλο λόγο, σε μιαν άλλη ερμηνεία. 
         
        (Γιάννης Κιουρτσάκης, Το πρόβλημα της παράδοσης, Στιγμή, Αθήνα 1989, σ. 25-27).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου